تبلیغات
نوشته های من - طبری 1
 
نوشته های من
تنها ایمان سبب رهایی است.
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : درپرش
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
عالم ، مفسر و تاریخدان بزرگ محمد بن جریر طبری اهل آمل که کتابش منبع اصلی تاریخ اسلام و حتی پیش از اسلام می باشد

ابو جعفر محمد بن جریر بن یزید بن كثیر بن غالب الطبری (310-224 هجری ) تاریخ نگار ، حدیث شناس ، فقیه و تفسیر كننده ی قرآن در آمل از شهرهای طبرستان به دنیا آمد  طبری مردی گندم گون ، كشیده قامت لاغر اندام و سیاه چشم بود و زبانی فصیح و بیانی شیوا و گیرنده داشت . در میان دانشمندان اسلامی كمتر كسی سراغ داریم كه به اندازه ابو جعفر طبری در علوم و فنون گوناگون تصرف و مهارت داشته و در هریك از آنها آثار نفیسی از خود به یادگار گذاشته باشد . شاید تالیفات برخی دیگر از دانشمندان بزرگ ایرانی از جهت اهمیت موضوع و مسایل برتری بر بعضی از تالیفات طبری داشته باشد ، ولی به یقین مجموعه ی آثار و تالیفات طبری از نفیس ترین و پر ارزش ترین آثار علمای ایران در دوره ی اسلام می باشد . و همچنین شماره و مقدار تالیفات كمتر مولفی به اندازه كتب و رسایل طبری در علوم گوناگون بوده است . این كامیابی و پیروزی در راه علم و عمل و رسیدن بدان مقام علمی از فضیلت و تقوی كه برای طبری پیداه شده سبب و علتی نداشته است مگر روش تحصیلی وی و نداشتن غرض و هدفی از فراگرفتن علوم و آداب جز عشق و علاقه به خود علم و فضل و ادب و كوشش و رنج فراوان در راه تحصیل علم و تحمل زحمات و مشقات بسیار و مسافرت های گوناگون برای كسب علوم و فنون متداول عصر .

خوشبختانه با فاصله ی بسیاری كه بین عصر ما با زمان طبری در میان است مع هذا مآخذ و منابعی در دست داریم كه به طور مشروع و مبسوط شرح زندگانی علمی و كیفیت دوران تحصیل و چگونگی اخلاق و رفتار طبری و قضایا و حوادثی كه در روزگار تحصیلی برای وی پیش آمده است و همچنین مسافرت های او را برای درك محضر اساتید و استماع احادیث و اخبار و آثار و تالیفات او را ضبط كرده و برای سرمشق طالبان علم و ادب و دانشجویان در دسترس گذارده است. یاقوت حموی در كتاب معجم الادبا شرحی جامع درباره ی زندگانی طبری و مقام علمی و آثار و تالیفات و سیره و اخلاق وی نوشته است . اهمیت و اعتبار مطالب این كتاب از آن جهت است كه بیشتر آنها منقول از گفته ی پسر طبری به نام عبدالعزیز بن محمد طبری و یكی از شاگردان او به نام ابوبكر بن كامل است . به گفته یاقوت حموی عبدالعزیز بن محمد طبری كتابی مخصوص در سیرت و اخلاق پدرش تالیف كرده و نیز ابوبكر بن كامل كتابی در احوال و اخبار طبری نوشته است كه مآخذ یاقوت دو كتاب نامبرده می باشد . ابوبكر بن كامل حكایتی نقل می كند كه طبری در آن آغاز تحصیل خود و چگونگی آن را بیان می كند وی چنین گفته است :

((پیش از غروب آفتاب به نزد طبری رفتم و پسرم ابورفاعه نیز با من بود چون بر ابو جعفر وارد شدم از من پرسید كه این فرزند توست ؟ گفتم بلی . گفت چه نام دارد ؟ گفتم عبدالغنی . گفت خدا او را بی نیاز كند . كنیه او چیست ؟ گفتم ابو رفاعه گفت خدا او را بلند كند . آیا جز او فرزند دیگری نیز داری ؟ گفتم آری كوچكتر از اوست . نامش چیست ؟ گفتم عبدالوهاب . گفت خدا او را بزرگ كند . نامها و كنیه های خوبی برگزیده ای آنگاه پرسید كه این چند سال دارد ؟ گفتم نه سال . گفت چرا او را وادار نكردی كه از من حدیث و خبر بشنود و چیزی بیاموزد ؟ گفتم به واسطه كمی سن و قلت ادبش خودداری كردم . پس از این گفتگو طبری چنین گفت كه من قرآن را در هفت سالگی از بر كردم و در هشت سالگی با مردم در نماز جماعت حاضر شدم و در نه سالگی شروع به نوشتن حدیث كردم .))

 آغاز اشتغال طبری به فراگرفتن و نوشتن حدیث به گفته ی ابن كامل در ری و نواحی نزدیك آن بوده و بیشتر علوم خود را در آنجا از محمد بن حمید رازی فرا گرفته بود . خود طبری گفته است: ((نزد محمد بن حمید رازی كتابت حدیث می كردیم و او در شب چندین بار به نزد ما می آمد و از آنچه در روز نوشته بودیم سئوال می كرد و باز آنها را بر ما فرا می خواند . همچنین رهسپار مجلس درس احمد بن حماد دولابی می شدیم و وی در یكی از دهات ری ساكن بود كه مسافتی تا شهر فاصله داشت پس از فراگرفتن درس او باز می گشتیم و در راه همچون دیوانگان می دویدیم تا خود را به مجلس درس ابن حمید سر وقت برسانیم . ))

 طبری مقدمات علمی را در همان آمل نزد فضلای آنجا فرا گرفت ، و پس از آن به گردش و مسافرت در داخل و خارج ایران پرداخت و در هر جا عالم و فقیه و محدثی سراغ داشت بدان جا رهسپار می شد و فقه و حدیث و ادبیات و دیگر علوم متداول آن عصر را از آنان فرا می گرفت. نخستین سفر وی به سوی ری بود . در آن عصر علم حدیث از مهمترین و رایج ترین علوم اسلامی بود و شهر ری نیز یكی از مراكز علمی و محل رفت و آمد دانشمندان و دانش پژوهان بود . طبری در ری صحبت و محضر اغلب فقها و اساتید را درك كرد و در آنجا علوم و احادیث بسیاری فرا گرفت از اساتید مشهور وی در ری یكی محمد بن حمید رازی و دیگری مثنی بن ابراهیم ابلی است وی بیشتر علوم خود را در ری از آن دو تن فراگرفت . پس از سفر ری طبری رخت سفر بغداد كه در آن زمان مشهور به مدینه الاسلام بود بست و بر آن اندیشه بود كه مجلس درس ابو عبدالله احمد بن حنبل را درك نماید و از وی حدیث بشنود و بنویسد ولی بدین مقصود نرسید ، زیرا ابن حنبل اندكی پیش از ورود طبری به بغداد از جهان رخت بر بسته بود. طبری در بغداد به خدمت اكثر اساتید و دانشمندان رسید و از علمای فقه و حدیث اخبار و احادیث زیاد نوشت و مدتی در آن شهر اقامت گزید . طبری پس از توقف مدتی در بغداد و استفاده از مجلس دانشمندان آن جا به سوی بصره كه در آن زمان یكی از مراكز علم و ادب بود رهسپار شد و در بین راه از علمای فقه و حدیث شهر واسط احادیث بسیاری فراگرفت و نوشت پس از آن وارد بصره گردید ، و در آن جا به مجلس درس و بحث علمای معروف و بزرگ راه یافت و از آنان احادیث و اخبار زیادی فراگرفت و نوشت . ابو كریب محمد بن علاء همدانی از اساتید او در بصره بود . چون مدتی در بصره و كوفه اقامت كرد به بغداد بازگشت و شروع به نوشتن احادیث كرد و مدتی در آنجا اقامت گزید و به تحصیل و تكمیل علوم فقه و قرآن پرداخت . پس از آنكه در شهرهای شرقی ممالك اسلامی به اندازه ی كافی گردش كرد و از محضر علما و اساتید برخوردار شد تصمیم گرفت كه به شهرهای غربی ممالك اسلامی نیز سفری بكند و در سال 253 هجری وارد مصر شد . طبری در مصر احادیث زیادی از مالك و شافعی وابن وهب و غیر ایشان نوشت و آن گاه به سوی شام رفت و پس از توقف كمی به مصر بازگشت . طبری پس از آنكه چندی در مصر اقامت گزید و به تحقیق و مطالعه و مباحثه مشغول بود به بغداد بازگشت و در آنجا مشغول نوشتن گردید . توقف در بغداد در این دفعه زیاد به طول نیانجامید و پس از مدت كمی به سوی موطن اصلی خود بازگشت و بعد از مدتی به بغداد برگشت و تا آخر عمر در آن جا زیست. بازگشت دوباره ی وی به بغداد همزمان بود با بحث و جدل حنبلیان ، و چون وی نظر حنبلیان را در مورد عرش خداوند رد كرد مورد آزار آنان قرار گرفت . وفات طبری مطابق اصح احوال و نقل اكثر مورخان در روز شنبه 25 شوال و دفنش در روز یكشنبه 26 شوال سال 310 هجری در بغداد اتفاق افتاد و بدلیل ترس از حنبلیان وی را شبانه وپنهانی در خانه اش دفن كردند . وی هنگام مرگ 86 سال داشت و هنوز بیشتر موهای ریش و سرش سیاه بود . در میان علمای ایران و اسلام كمتر كسی به اندازه ی ابو جعفر طبری در زمینه های گوناگون كتب و رسالات تالیف و تصنیف كرده است . در میان آثار علمی طبری دو كتاب از همه مشهورتر است و بعد از طبری همواره در میان ارباب فضل و دانش مورد استفاده بوده است و به مطالب آن استناد می جسته اند این دو كتاب گذشته از امتیازات و اختصاصات معانی و مطالب از حیث كمیت و مقدار نیز بر سایر تالیفات طبری برتری دارند دو كتاب مذكور عبارتند از :

1) التاریخ كبیر یا تاریخ بزرگ معروف به تاریخ الرسل و الملوك و اخبارهم و من كان فی زمن كل واحد منهم

2) تفسیر بزرگ معروف به جامع البیان عن تاویل القرآن

در مورد این دو كتاب روایتی هست كه ذكر آن خالی از لطف نیست

(( روزی محمد بن جریر از اصحابش پرسید كه آیا از تفسیر قرآن لذت می برید ؟ پرسیدند اوراق آن چه مقدار خواهد بود؟ گفت سی هزار ورق . گفتند این مقدار عمر انسان را به پایان می رساند پیش از آنكه خود به پایان برسد . پس طبری آن را در سه هزار ورق مختصر كرد . پس از آن پرسید كه آیا از تاریخ عالم از زمان آدم تا عصر ما لذت می برید ؟ گفتند اوراقش چه اندازه خواهد بود؟ طبری آنچه را برای تفسیر گفته بود برای تاریخ نیز گفت و آنان نیز همان پاسخ را كه پیش داده بودند باز گفتند . ابو جعفر گفت دریغ كه همت ها مرده است پس از آن تاریخ را نیز به اندازه تفسیر مختصر كرد. ))

در مورد تعداد تالیفات وی نیز حكایت شده است كه محمد بن جریر در مدت چهل سال از عمرش هر روز چهل ورق می نوشت . و نیز فرغانی صاحب كتاب المذیل نوشته است كه جمعی از شاگردان طبری مدت زندگانی استاد را از هنگام بلوغ تا زمان مرگ حساب كردند پس از آن اوراق مصنفاتش را بر ایام حیاتش قسمت كردند به هر روزی 14 ورق رسید .





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

       نظرات
دوشنبه 24 مرداد 1390
درپرش
چهارشنبه 25 آبان 1390 11:34 بعد از ظهر
با درود
طبری داستان های هزار و یک شب نوشته و نه تاریخ.

http://www.chubin.net/?p=8097
درپرش با سلام
ممنون از نظر شما
طبری یک داستان نویس نیست بلکه یک تاریخ نگار نه یک وقایع نگار
یکشنبه 6 شهریور 1390 04:35 قبل از ظهر
پنجشنبه 3 شهریور 1390 06:12 بعد از ظهر
سه شنبه 1 شهریور 1390 01:17 بعد از ظهر
حقیقتش من از تاریخ چیزی سر در نمیارم . . .
ولی زیبا بود
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر